Historia

W 1948 roku, wspomniane na wstępie  Zjednoczenie Biur Projektowo-Montażowych dla Górnictwa otrzymało nazwę Zakłady Projektowo-Montażowe Przemysłu Węglowego i z zakładów  tych w roku 1951 na mocy Zarządzenia Ministra Górnictwa powstaje Przedsiębiorstwo Montażowe Urządzeń Górniczych . Tę nazwę i przyjęty później skrót "Pemug" (z nieznacznymi modyfikacjami) zachowała nasza firma  przez kolejne 54 lata istnienia.

Działając  jako  przedsiębiorstwo państwowe należała do końca lat osiemdziesiątych minionego wieku do wielkiej rodziny przedsiębiorstw budowlano-montażowych  przemysłu węglowego, skupionej  organizacyjnie  najpierw w Zjednoczeniu, później w Zrzeszeniu  i Wspólnocie  Węgla Kamiennego.

Siedzibę swą "Pemug" zmieniał w Katowicach kilkakrotnie, a od 1979 r. Dyrekcja, a dziś Zarząd Spółki mieści się w Katowicach przy ul. Reymonta 24 w budynku będącym aktualnie własnością Spółki.

W 1991 roku przedsiębiorstwo  rozpoczęło prywatyzację, wybierając drogę likwidacji w celu oddania przedsiębiorstwa spółce pracowniczej do odpłatnego korzystania.

W wyniku spełnienia wszystkich warunków  z dniem 30 listopada 1991 roku Przedsiębiorstwo Montażu Urządzeń Górniczych Przemysłu Węglowego "Pemugie" zostało zlikwidowane,  a jego majątek przejęła w leasing od Skarbu Państwa utworzona przez Załogę Spółka Akcyjna, przyjmując statutową nazwę Przedsiębiorstwo Montażu Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Górniczych "Pemug" S.A. w Katowicach . W tejże formie prawnej "Pemug" rozpoczął więc działalność gospodarczą od 1 grudnia 1991 roku i z końcem 2005 roku upłynie czternasty rok  jego działalności.

O bogatej historii Pemugu świadczą przede wszystkim, stanowiące wizytówkę jego załogi, dokonania produkcyjne. Przedstawiamy te najważniejsze, wybrane z kroniki przedsiębiorstwa, a zrealizowane w kolejnych dziesięcioleciach.

LATA  CZTERDZIESTE I PIĘĆDZIESIĄTE.

Pierwsze powojenne miesiące to praca przy uruchamianiu kopalń: katowickich, rudzkich, jaworznicko-mikołowskich i rybnickich. Najprostszym sprzętem i narzędziami przeprowadza się w wielce utrudnionych warunkach rozliczne naprawy i remonty urządzeń wydobywczych, jak wymiana konstrukcji stalowych pomostów w kop. "Kleofas", wzmocnienie konstrukcji wież wyciągowych w kopalniach "Rydułtowy" i "Anna", wymiana urządzeń sortowni i płuczek. Te naprawy wymagały wykonania nowych części, które najczęściej projektowało własne biuro konstrukcyjne.

Od 1947 roku "Pemug" realizuje już pierwsze zadania inwestycyjne w górnictwie. Wykonuje i montuje konstrukcje stalowe i urządzenia wież wyciągowych, budynków, pomostów, przenośników taśmowych, urządzeń przyszybowych, płuczek, sortowni, suwnic itp.

Największe z nich to: wieże wyciągowe o masie 420 Mg i wys. 55 m dla kopalń Ziemowit i Wesoła, urządzenia do nawęglania i gaszenia żużla dla kopalni "Dębieńsko", montaż pierwszej koparki kroczącej E Sch-1 o poj. łyżki 3,4 m3 na odkrywce kopalni "Generał Zawadzki".

LATA  SZEŚĆDZIESIĄTE

Zaznaczyły się udziałem Pemugu w budowie 13 nowych kopalń powstałych w Polsce do 1970 r. Były to kopalnie: "Lenin", "Ziemowit", "Jaworzno", "Julian", "Porąbka", "Halemba", "Szczygłowice", "1 Maja", "Staszic", "Jastrzębie", "Moszczenica", "Zofiówka" i "Borynia", w których przedsiębiorstwo zbudowało wieże wyciągowe wraz z urządzeniami wydobywczymi, zakłady przeróbki mechanicznej węgla, drogi transportowe, odstawy kamienia, mosty podsadzkowe samowyładowawcze , suwnice, podsuwnice i inne urządzenia.

W tym też okresie Pemug uczestniczy w budowie kopalń węgla brunatnego: "Turów", "Konin", "Adamów", "Przyjaźń Narodów" -  przy montażu zwałowarek, koparek, przeładowarek i taśmociągów.

Od 1958 r. Pemug pełni rolę generalnego wykonawcy inwestycji w górnictwie. Do 1970 r. kierował budowami 53 dużych obiektów przemysłowych, z których 28 to zakłady mechanicznej przeróbki węgla. Do tych największych należały; brykietownia w kopalni "Jankowice" (ówcześnie największa w Europie) oraz zmontowana na miejscu zastępczym i następnie przesunięta nad szyb VI kop. "1 Maja"  wieża basztowa z budynkiem nadszybia o łącznej masie 4300 ton.

Od 1961 roku Pemug wchodzi do grona eksporterów. Pierwsze konstrukcje i urządzenia, z których wiele projektuje  własna pracownia projektowo-technologiczna, trafiają do Chin, a następnie do Indii, Albanii, Jugosławii i NRD. Pemugowcy montują w Indiach wieże szybowe oraz wyciągowe wraz z urządzeniami, a specjaliści inżynieryjno-techniczni sprawują nadzór montażowy zarówno nad tymi budowami, jak i montażem wież, przenośników taśmowych dla zakładów górniczych w Indiach, Indochinach, Tunezji i Jugosławii.

LATA SIEDEMDZIESIĄTE

To przede wszystkim udział Pemugu w realizacji największych i najnowocześniejszych w Polsce inwestycji górniczych w Rybnickim Okręgu Węglowym, a od 1975  r. w powstającym wówczas Zagłębiu Lubelskim. Firma prowadzi również  prace modernizacyjne  w kopalniach przy uruchamianiu nowych poziomów wydobywczych, rozbudowie obiektów i urządzeń.

W tychże latach jako generalny wykonawca Pemug przekazuje "pod klucz" kilkanaście zakładów przeróbczych, w tym dla kopalń: "Manifest Lipcowy", "Borynia", "Piast", "Ziemowit", "Jankowice", "XXX-lecie PRL", "Andaluzja", "Brzeszcze" i "ZMP" oraz magistrale węglowe z kop. "Siersza" do Elektrowni Siersza, czy z kop. "Komuna Paryska" do Elektrowni Jaworzno, a także zakłady kruszyw lekkich "Haldex-Michał" i przeróbki odpadów "Haldex- Brzezinka".

Znaczący jest udział Pemugu w tworzeniu zaplecza produkcyjnego budownictwa mieszkaniowego . Należy tu wymienić: hale produkcyjne dla  Fabryki Domów "Sigma" w Mysłowicach, fabryki domów w Zabrzu-Mikulczycach, Gliwicach, Bziu Zameckim i Siemianowicach. Z inwestycji komunalnych Pemug buduje estakady dla pieszych w Katowicach, Świętochłowicach, magistrale ciepłownicze dla Szpitala Górniczego w Bytomiu, wiadukty drogowe przy Nowokrakowskiej, stacje benzynowe itp.

Poważną działalność eksportową prowadzi Pemug w NRD na odkrywkach węgla brunatnego. Uczestniczy szczególnie w rozbudowie kopalni "Berzdorf". Dla tej kopalni montuje (pełniąc równocześnie rolę głównego wykonawcy) kompletne linie technologiczne przenośników taśmowych oraz koparki i zwałowarki o łącznej masie 6,5 tys. ton. Urządzenia do transportu taśmowego instaluje także w kopalniach: Greifenhain, Caminau oraz Schleenhain.

W latach 1977-79 pemugowcy pracują również w Nigerii, gdzie dla kop. "Obwetti" przedsiębiorstwo wykonuje i montuje konstrukcje zakładu przeróbki mechanicznej węgla o wydajności 3500 t/dobę i łącznym ciężarze konstrukcji i urządzeń 2500 Mg.

LATA OSIEMDZIESIĄTE

To okres, w którym "Pemug" dysponuje już nowoczesnym, ciężkim sprzętem dźwigowym, samojezdnymi żurawiami  firmy "Demag", które umożliwiają przedsiębiorstwu stosowanie najnowocześniejszych technologii montażu.

W roku 1980 Pemug przeprowadza najpoważniejszą w dziejach operację  przesunięcia zbudowanej wcześniej w miejscu zastępczym wieży basztowej w kop. "Halemba-Głęboka" o niespotykanych dotąd parametrach tj. wysokości 94 m i masie 6400 Mg. W kilka miesięcy później prawie identyczną operację przeprowadza na kop. "Makoszowy".

W tym dziesięcioleciu rozpoczyna się budowa kolejnych nowych kopalń: "Morcinek", "Krupiński", "Czeczott", "Budryk", dla których Pemug wznosi wieże wyciągowe, obiekty przemysłowe mosty, estakady. Spośród nich w 1982 r. przekazuje do eksploatacji, zbudowaną dla kop. "Krupiński", wieżę basztową z budynkiem nadszybia, a w r. 1986 wieżę jednozastrzałową, zaś w ramach generalnego wykonawstwa zakład przeróbczy. Na kop. "Czeczott" montuje estakadę ciepłowniczą, stację przygotowania, budynek obiektu kompleksowego, a w latach 1985-87 wznosi dwie wieże zastrzałowe. W kopalni "Morcinek" oddaje do użytku budynek lampiarni, wiadukty kolejowe i drogowe oraz wieżę basztową.

Kontynuuje prace przy budowie "Bogdanki", oddając do eksploatacji w 1984 r. wieżę jednozastrzałową, a w 1988 r. wieżę kozłową. W tym samym czasie kończy w Wałbrzychu budowę wieży basztowej dla kop. "Victoria" i zbiornik węgla. W kopalni węgla brunatnego "Bełchatów" przeprowadza montaż dwóch zwałowarek o masie 3.820 Mg.

Natomiast poza górnictwem na uwagę zasługuje remont taśmociągów oraz ładowarki  na pirsie węglowym Portu Północnego w Gdańsku, montaż hali widowiskowej dla Elektrowni Jaworzno, montaż kominów dla fabryk domów i in. zakładów przemysłowych.

Działalność eksportową "Pemug" prowadzi  głównie w Niemczech, uczestnicząc w rozbudowie odkrywek węgla brunatnego. Najbardziej skomplikowane technicznie prace prowadzi przy montażu zwałowarek dla KWB Kaferhain oraz Breitenfeld. Natomiast w roku 1986 oddaje do eksploatacji wagonikową kolejkę linową w Oberwiesenthal  po przeprowadzonej generalnej modernizacji. W latach 1988-89 "Pemug" uczestniczy w budowie kop. "Satgram" w Indiach.

LATA DZIEWIĘĆDZIESIĄTE

To czas przemian ustrojowych w kraju, prywatyzacji i restrukturyzacji gospodarki. "Pemug" wkracza w gospodarkę rynkową w rzędzie pierwszych w pełni sprywatyzowanych przedsiębiorstw. Ponosząc poważne ciężary prywatyzacyjne musi utrzymać swoją pozycję na rynku i sprostać nowym warunkom sprzedaży swoich wyrobów i usług. A rynek dla "Pemugu" to przede wszystkim górnictwo, w którym następują od początku lat dziewięćdziesiątych poważne ograniczenia inwestycji. Konieczne jest zatem sprostanie wyzwaniu czasów i rozszerzenie oferty na inne gałęzie przemysłu. Dziś z perspektywy upływających pięciu lat obecnej dekady możemy stwierdzić, że utrzymaliśmy się nie tylko w górnictwie, budując proekologiczne obiekty, ale znaczymy swój ślad w inwestycjach pozagórniczych.

Do najpoważniejszych zaliczyć należy budowy w latach 1990-92 zakładów odsiarczania miału dla kopalń Jan Kanty i Siersza , zakłady odsalania wód dołowych oraz wzbogacania odpadów poflotacyjnych dla kop. "Dębieńsko". Do eksploatacji oddano w 1994 r. zakład wzbogacania miału w kop. "Julian", płuczki miałowe w kopalniach "Knurów" i "Murcki". Zmodernizowano zakłady przeróbcze w kopalniach "Bolesław Śmiały" i "Chwałowice". Kontynuowana jest budowa kopalni "Budryk", w której postawiliśmy w latach 1991- 93  wieżę kozłową o wys. 89 m i masie 1691 Mg, zbudowaliśmy stację przygotowania oraz montujemy kompletny obiekt przeróbki i wzbogacania węgla.

Poza górnictwem "Pemug" zbudował m. in. Zakład Odzysku Węgla z Hałd Górniczych w Smolnicy, magazyn gipsu i kanały spalin o średnicy 8 m w Elektrowni Jaworzno III, zakład nawęglania baterii koksowniczej w Radlinie, wiadukty kolejowe dla Śląskiej DOKP oraz powłokowy most przenośnikowy nad austostradą A-4 w Katowicach.

Z szerokiego asortymentu produkowanych urządzeń we własnych wytwórniach nowością były prasy filtracyjne  do odwadniania mułów poflotacyjnych powstałych w wyniku wzbogacania węgla, które znalazły również zastosowanie w przemyśle papierniczym, cukrowniczym i oczyszczalniach ścieków.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych minionego roku "Pemug" S. A. zawarł dwa największe w historii firmy kontrakty:

• na budowę Zakładu Odzyskiwania Miału w KWK "Piast" w Bieruniu o wartości początkowej 95 mln zł, aktualnie przekraczającej już 100 mln zł;
• na budowę wieży szybowej i urządzenia wyciągowego szybu VIII w KWK "Jankowice" o wartości ponad 80 mln zł.

W latach 1997 i 1998 sukcesem zakończyła się emisja akcji serii "C" i "D". W październiku 1998 roku wszystkie akcje Spółki zostały dopuszczone przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd do publicznego obrotu, a od 8 stycznia 1999 r. są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych S. A. w Warszawie.

Tak przedstawia się w największym skrócie historyczna wizytówka "Pemugu". Związki naszej firmy z górnictwem są nierozerwalne, wszak uczestniczyliśmy w budowie i rozbudowie wszystkich kopalń węgla kamiennego. O tym , co zadecydowało, że potrafiliśmy się stać wyspecjalizowaną firmą świadczą umiejętności fachowe załogi, całe lata doświadczeń, które może tylko wskazać ewolucja myśli projektowo-technicznej w stosowanych technologiach wykonawstwa i montażu konstrukcji stalowych i urządzeń, zdolności organizacyjne w kompleksowym  prowadzeniu wielkich budów, dbałość o usprzętowienie i jeszcze wiele czynników decydujących o rozwoju firmy.